Muğla ve çevresinde (Dalaman, Fethiye, Marmaris, Bodrum) yoğun olarak faaliyet gösteren otel ve resort çalışanları, iş hukuku ihlallerine en çok maruz kalan kesimdir. İşverenlerin sektörel bahaneleri hukuken geçerli değildir.
Otel Çalışanları Kıdem Tazminatı Alabilir Mi?
İş Kanununa göre, işkolu ne olursa olsun (otel, restoran, havalimanı vb.), aynı işverene bağlı olarak en az 1 tam yıl çalışan ve işten haklı nedenle ayrılan veya haksız yere çıkarılan her işçi kıdem tazminatı almaya hak kazanır.
Otel yönetimleri sıkça "Sözleşmende tazminat maddesi yok" veya "Turizmde tazminat ödenmez" gibi asılsız iddialarda bulunabilir. Kıdem tazminatı yasal, anayasal bir haktır; sözleşmeyle kaldırılamaz veya işçinin aleyhine değiştirilemez.
Bahşişler (Tip Box) ve Servis Ücretleri Tazminata Dahil Edilir Mi?
Turizm sektöründe çalışanların (özellikle garson, komi, barmen, bellboy vb.) en büyük mağduriyeti, tazminat hesaplanırken sadece asgari ücretin (veya temel maaşın) dikkate alınmasıdır. Oysa bu tamamen yasadışıdır!
Yargıtay Kararı Çok Net!
Yargıtay içtihatlarına göre; otellerde veya restoranlarda müşterilerden "tip box (bahşiş kutusu)" aracılığıyla toplanan ve işveren tarafından işçilere düzenli olarak dağıtılan bahşişler veya hesaba eklenen servis ücretleri (yüzdeler), işçinin geniş anlamda (giydirilmiş) ücretinin bir parçasıdır.
- Örnek: Asgari ücret alıyorsunuz (Örn: 17.000 TL) ancak her ay ortalama 10.000 TL tip/bahşiş payı hesabınıza yatıyor veya elden veriliyor.
- Sizin tazminatınız 17.000 TL üzerinden HESAPLANAMAZ.
- Kıdem ve ihbar tazminatınız 17.000 + 10.000 = 27.000 TL (giydirilmiş ücret) üzerinden hesaplanmak ve ödenmek zorundadır. Aradaki farkı dava yoluyla faiziyle alabilirsiniz.
Sezonluk (Mevsimlik) Otel Çalışanlarının Durumu
Otellerin yazın açılıp kışın kapanması nedeniyle birçok personel "askıya alma" veya her sezon "girdi-çıktı" yapılarak çalıştırılır. İşverenler, "Sen zaten 6 ay çalıştın, 1 yılı doldurmadın, tazminat hakkın yok" derler. Bu da büyük bir hukuki yanılgıdır.
Çalışılan Sezonların Toplanması Kuralı:
Bir otelde art arda 2 veya 3 sezon çalıştığınızda, çalıştığınız o 5-6 aylık periyotlar birbiri üzerine eklenir. Örneğin 3 yaz boyunca 6'şar ay çalıştıysanız, toplam kıdeminiz 18 ay (1.5 yıl) yapar.
Eğer otel yönetimi yeni sezon açıldığında (örneğin Nisan ayında) sizi işe çağırmazsa, iş sözleşmenizi tek taraflı feshetmiş sayılır. Bu durumda birikmiş 1.5 yıllık kıdeminiz için hem Kıdem Tazminatı hem de İhbar Tazminatı davası açma hakkınız doğar.
Fazla Mesai, UBGT ve İstifa Ederek Tazminat Alma (Haklı Fesih)
Turizmin yüksek temposunda haftalık 45 saatlik çalışma süresi genellikle çok aşılır. Ayrıca dini ve milli bayramlarda (UBGT) ful çalışılır. İşverenler bu sürelerin parasını ödemek yerine "denkleştirme yapıyoruz", "kışın izin kullanırsın" derler.
- İşveren sizin onayınız olmadan size "zorla" serbest zaman kullandıramaz. Ücretinizi nakit olarak ödemek zorundadır.
- Fazla mesaileriniz ödenmiyorsa veya eksik ödeniyorsa, Noter kanalıyla iş sözleşmenizi feshedip (istifa edip) içerideki kıdem tazminatınızı ve tüm mesai alacaklarınızı talep etme hakkınız (Haklı Nedenle Fesih) bulunmaktadır. İstifa eden işçi kural olarak tazminat alamaz söylemi, bu gibi haklı nedenlerin olduğu durumlarda geçersizdir.
Çok Önemli: "İbraname" ve Boş Kağıda İmza Atmak
İnsan Kaynakları departmanları, işten ayrılırken size "Tüm haklarımı aldım, oteli ibra ediyorum" yazılı bir belge (İbraname) imzalatmaya çalışır. Veya "maaşını elden vereceğiz, önce şuraya imza at" derler.
Asla gerçek hesaplamayı görmeden ve ödemeyi banka hesabınızda görmeden bu belgeleri imzalamayın. Yasal olarak bir ibranamenin geçerli olabilmesi için işten çıkıştan en az 1 ay sonra imzalanması ve ödemelerin banka yoluyla yapılmış olması gerekir. İmzaladıysanız dahi, eksik ödeme varsa aradaki farkı dava yoluyla alabilmek için uzman bir avukata başvurun.
