Yıllık İzin Alacağı Nedir?
Yıllık ücretli izin, İş Kanunu ve Anayasa ile güvence altına alınmış bir dinlenme hakkıdır. İşçi bu hakkından kendi isteğiyle dahi feragat edemez. Bir işçi, işyerinde çalışmaya devam ettiği sürece bu hakkını "izin kullanarak" (dinlenerek) tüketmek zorundadır.
Ancak iş hayatının yoğunluğu veya işverenin izin vermemesi nedeniyle işçi bu hakkını kullanamayabilir. İşte, kullanılmayan bu izin günleri, iş sözleşmesi sona erdiği (işten ayrıldığınız) anda ücrete dönüşür. İşveren, kullandırtmadığı bu tatil günlerinin parasını, işten çıkış anındaki son maaşınız üzerinden size peşin olarak ödemek zorundadır. Ödenmemesi durumunda açılan davaya "Yıllık İzin Ücreti Alacağı Davası" denir.
Yıllık İzin Hakkı Nasıl Kazanılır ve Kaç Gündür?
Yıllık izin hakkı kazanabilmek için işçinin o işyerinde deneme süresi dahil en az 1 tam yıl (365 gün) çalışmış olması gerekir. 1 yılı doldurmayan işçinin (kural olarak) yıllık izin veya izin ücreti hakkı yoktur.
İş Kanunu Madde 53'e göre işçilere verilecek yıllık ücretli izin süreleri, işçinin o işyerindeki kıdemine (çalışma süresine) göre belirlenir:
| İşyerindeki Çalışma Süresi | Yasal İzin Süresi (Asgari) |
|---|---|
| 1 yıldan 5 yıla kadar (5. yıl dahil) | 14 Gün |
| 5 yıldan fazla 15 yıldan az | 20 Gün |
| 15 yıl (dahil) ve daha fazla | 26 Gün |
Çok Önemli: Kullanılmayan İzinler Asla "Yanmaz"
İşverenlerin veya İK departmanlarının en sık söylediği yalanlardan biri; "Geçen yıldan kalan iznini bu yıl kullanamazsın, o izin yandı/silindi" cümlesidir. Hukukumuzda böyle bir kural kesinlikle yoktur!
İşçi kullanmadığı izin hakkını, o işyerinde çalıştığı 10 yıl veya 20 yıl boyunca biriktirebilir. İş sözleşmesi sona erdiğinde (istifa etse de, kovulsa da) içeride ne kadar birikmiş izin günü varsa, bunların tamamının parası işçiye ödenmek zorundadır.
İzin Ücreti Nasıl Hesaplanır? (İşçinin Büyük Avantajı)
Yıllık izin ücreti hesaplamasında işçi lehine olan çok büyük bir avantaj vardır: Hesaplama, her iznin hak edildiği yılın maaşına göre değil; işçinin işten ayrıldığı tarihteki "son çıplak brüt maaşı" üzerinden yapılır.
Örnek Hesaplama:
Diyelim ki 2018 yılında asgari ücretle çalışırken 14 günlük izninizi kullanmadınız. 2024 yılında işten ayrılıyorsunuz ve son brüt maaşınız 45.000 TL (Günlük 1.500 TL).
İşveren size 2018'deki komik rakamlar üzerinden değil, 2024 yılındaki günlük yevmiyeniz olan 1.500 TL üzerinden ödeme yapacaktır:
14 Gün x 1.500 TL = 21.000 TL (Brüt İzin Alacağı)
* Yıllık izin ücretinden sadece Gelir Vergisi, Damga Vergisi ve SGK prim kesintileri yapılır.
İznin Kullanıldığını Kim, Nasıl İspat Etmelidir?
İş davalarında yıllık izinlerin kullandırıldığını ispat yükü tamamen işverene aittir. İşçi mahkemede "Ben bu izinleri kullanmadım" dediği anda, işveren bu izinleri kullandırdığını yazılı ve imzalı belgeyle kanıtlamak zorundadır.
İşveren, üzerinde sizin imzanızın bulunduğu "İzin Talep Formu" veya yasal bir "Yıllık İzin Kayıt Defteri" sunamazsa; mahkemeye getireceği şahitlerin (tanıkların) "Evet, bu işçi izne çıktı ben gördüm" şeklindeki beyanları hiçbir işe yaramaz. İmzanız olmayan hiçbir izin günü kullanılmış sayılamaz.
Yıllık İzin Alacağında Zamanaşımı Süresi
Kullanılmayan izinler için dava açma süresi (zamanaşımı), iş sözleşmesinin sona erdiği (işten çıktığınız) tarihten itibaren başlar. Yani çalışırken izin hakkınız zamanaşımına uğramaz.
İşten ayrıldığınız tarihten itibaren 5 yıl içinde dava açarak veya arabulucuya başvurarak içeride kalan izin alacaklarınızı talep etmeniz gerekir. (Eğer 12 Ekim 2017'den önce işten ayrıldıysanız bu süre eski yasaya göre uygulanır). 5 yıllık süre dolduğunda işveren ödeme yapmaktan kurtulur.
